Trong hệ thống PCCC, một van cổng tín hiệu điện có thể hoạt động trong thời gian dài mà không cần thao tác thường xuyên. Chính vì vậy, việc kiểm tra định kỳ rất quan trọng.

Một van không được kiểm tra có thể vẫn đóng/mở được bằng tay nhưng phần tín hiệu lại gặp vấn đề. Ngược lại, một công tắc bị lệch có thể khiến hệ thống liên tục xuất hiện cảnh báo dù van không thực sự gặp lỗi.

Các tài liệu kỹ thuật về supervisory switch khuyến nghị kiểm tra hiệu quả tín hiệu định kỳ, đồng thời kiểm tra vị trí thiết bị và kết nối dây để hạn chế lỗi tín hiệu.

1. Vì sao bảo trì van có tín hiệu khác van thông thường?

Với van cổng thông thường, kỹ thuật viên chủ yếu quan tâm:

• Đóng/mở.
• Độ kín.
• Tình trạng thân.
• Ty.
• Đĩa.
• Gioăng.
• Tay quay.

Nhưng với van cổng tín hiệu, cần kiểm tra thêm:

• Công tắc.
• Cơ cấu tác động.
• Dây tín hiệu.
• Terminal.
• Module.
• Tín hiệu tại trung tâm.

Nói cách khác, phải kiểm tra cả:

Cơ khí + điện + hệ thống giám sát.

2. Kiểm tra ngoại quan

Trước khi vận hành, kiểm tra:

• Thân van.
• Tay quay.
• Ty.
• Hộp tín hiệu.
• Bulông.
• Giá đỡ.
• Dây điện.
• Ống luồn dây.
• Dấu hiệu ăn mòn.
• Dấu hiệu va chạm.

Không nên mở hộp công tắc ngay nếu chưa xác định có dấu hiệu bất thường.

3. Kiểm tra vị trí van

Với hệ thống yêu cầu van ở trạng thái mở, cần xác nhận van đang ở đúng vị trí.

Không nên chỉ dựa vào tín hiệu trên tủ.

Đặc biệt với van OS&Y, có thể quan sát vị trí ty để đối chiếu.

Sau đó mới so sánh với trạng thái tín hiệu.

4. Kiểm tra công tắc giám sát

Nếu có dấu hiệu:

• Báo sai.
• Báo chập chờn.
• Không báo khi van thay đổi.
• Báo liên tục.

cần kiểm tra công tắc.

Cơ cấu switch phải được cố định chắc chắn và đặt đúng vị trí.

Tài liệu kỹ thuật cho supervisory switch cũng nhấn mạnh việc điều chỉnh cơ cấu tác động và siết chặt các vị trí lắp sau khi căn chỉnh.

5. Kiểm tra dây tín hiệu

Dây là một phần dễ bị bỏ qua.

Cần kiểm tra:

• Đầu dây.
• Terminal.
• Điểm nối.
• Dây có bị kéo căng không.
• Vỏ dây.
• Dấu hiệu ẩm.
• Dấu hiệu oxy hóa.
• Dây có bị chuột cắn hoặc tác động cơ học không.

Tài liệu hướng dẫn supervisory switch cũng yêu cầu kiểm tra kết nối dây định kỳ để tránh tình trạng lỏng gây lỗi tín hiệu.

6. Kiểm tra hành trình van

Đây là bước quan trọng nhất.

Một quy trình kiểm tra có thể gồm:

Mở hoàn toàn → kiểm tra tín hiệu → đưa van về hướng đóng → kiểm tra tín hiệu thay đổi → mở lại hoàn toàn → kiểm tra tín hiệu phục hồi.

Với OS&Y, nhà sản xuất Potter đưa ra phương pháp thử bằng cách xoay van về phía đóng và xác nhận switch tác động trong số vòng quay quy định, sau đó mở hoàn toàn để xác nhận trạng thái trở lại bình thường.

7. Hạn chế báo giả

Báo giả thường gây mất thời gian cho đội vận hành.

Một số nguyên nhân có thể liên quan tới:

• Switch lệch.
• Trip rod điều chỉnh sai.
• Dây lỏng.
• Ren ty tác động sai.
• Cơ cấu bị kẹt.
• Logic tủ chưa phù hợp.

Do đó, nếu hệ thống liên tục báo lỗi, không nên chỉ reset tủ.

Reset chỉ xóa trạng thái hiển thị tạm thời; nguyên nhân cơ khí hoặc điện vẫn còn nếu chưa xử lý.

8. Kiểm tra sau khi sửa chữa

Bất kỳ lần nào:

• Tháo công tắc.
• Thay công tắc.
• Thay van.
• Điều chỉnh cơ cấu.
• Đấu lại dây.

đều nên thực hiện test lại.

Một thiết bị vừa được sửa không đồng nghĩa với việc hệ thống đã nghiệm thu hoàn tất.

9. Lập nhật ký bảo trì

Đối với hệ thống có nhiều van công nghiệp, nên quản lý từng van bằng mã.

Ví dụ:

V-CG-01 – DN100

V-CG-02 – DN150

Mỗi lần kiểm tra ghi:

• Ngày.
• Người thực hiện.
• Trạng thái van.
• Tình trạng switch.
• Tình trạng dây.
• Kết quả test.
• Sự cố phát hiện.
• Phương án xử lý.

Cách quản lý này đặc biệt hữu ích khi công trình có hàng chục hoặc hàng trăm điểm giám sát.

10. Khi nào cần thay công tắc?

Có thể xem xét thay khi:

• Công tắc không thay đổi trạng thái.
• Cơ cấu bên trong hỏng.
• Tiếp điểm không ổn định.
• Vỏ bị hư hỏng.
• Không thể căn chỉnh đúng.
• Linh kiện không còn phù hợp với hệ thống.

Nhưng trước khi thay cần loại trừ lỗi từ dây và cơ cấu van.

11. Khi nào cần kiểm tra cả van?

Nếu van có dấu hiệu:

• Tay quay quá nặng.
• Ty khó di chuyển.
• Không đạt hành trình.
• Rò rỉ.
• Không thể đóng/mở đúng.
• Công tắc liên tục sai trạng thái.

thì không nên chỉ thay switch.

Cần kiểm tra toàn bộ van cổng.

Bởi nếu phần cơ khí có vấn đề, công tắc mới cũng có thể không hoạt động chính xác.

12. Kiểm tra sau thời gian dài không vận hành

Đây là trường hợp rất đáng lưu ý.

Một số van trong hệ thống PCCC ở trạng thái mở trong thời gian dài và hiếm khi được thao tác.

Khi kiểm tra, không nên vận hành thiếu kiểm soát.

Cần tuân thủ quy trình của công trình để tránh làm ảnh hưởng đến trạng thái sẵn sàng của hệ thống.

13. Không tự ý vô hiệu hóa tín hiệu

Khi gặp lỗi, một cách xử lý không nên áp dụng là vô hiệu hóa tín hiệu chỉ để tủ hết cảnh báo mà chưa xác định nguyên nhân.

Điều này có thể làm mất chức năng giám sát của hệ thống.

Thay vào đó cần xác định:

Van → switch → dây → module → trung tâm

đang lỗi ở đâu.

14. Checklist bảo trì thực tế

Có thể sử dụng bảng sau:

15. Bảo trì không chỉ để xử lý sự cố

Mục tiêu của bảo trì van cổng tín hiệu điện không chỉ là sửa khi van báo lỗi.

Mục tiêu quan trọng hơn là phát hiện sớm:

• Công tắc có dấu hiệu xuống cấp.
• Dây tín hiệu có vấn đề.
• Van khó vận hành.
• Cơ cấu bị lệch.
• Tín hiệu không đồng nhất với trạng thái cơ khí.

Nhờ vậy, đội vận hành có thể xử lý trước khi lỗi trở thành sự cố lớn.

Kết luận

Bảo trì van cổng tín hiệu điện cần được thực hiện theo chuỗi kiểm tra từ van đến hệ thống nhận tín hiệu. Không nên chỉ nhìn màn hình tủ hoặc chỉ xoay tay quay rồi kết luận thiết bị đang hoạt động tốt.

Tân Thành khuyến nghị khi vận hành van công nghiệp, van cổng, van cổng Gate Valve, van cửa, van cổng van cửa có tín hiệu cần kiểm tra định kỳ cả phần cơ khí, công tắc và đường truyền tín hiệu. Một quy trình bảo trì có ghi nhận kết quả sẽ giúp hệ thống dễ truy vết sự cố, hạn chế báo giả và duy trì khả năng giám sát của van cổng tín hiệu điện.